Tổng quan:

• Mũi là trung tâm của khuôn mặt. Việc chỉnh sửa hình dạng mũi ảnh hưởng rất lớn đến sắc diện chung của một người. chỉnh hình mũi là một trong những phẫu thuật thẩm mỹ thông thường nhất.

Dù cho có những biến thiên về quan niệm chuẩn của một cái mũi đẹp, nhân lọai cũng gần thống nhất với nhau về những tiêu chuẩn vàng của một cái mũi lý tưởng. Và cái chuẩn đó được đặt làm nền tảng cho phẫu thuật thẩm mỹ. Người Á Châu bẩm sinh có một tháp mũi rất khiêm tốn, thấp nhỏ vì vậy, mục đích phẫu thuật thẩm mỹ là làm cho mũi cao lên, to ra. Vấn đề của người Tây Âu thì là mũi to quá, gồ, khoằm, lệch, dài… phẫu thuật chủ yếu là làm mũi nhỏ gọn lại, hài hòa hơn… Mũi người châu Phi với một nền mũi rộng, lỗ mũi dẹp theo chiều ngang, sống mũi thấp lại đặt ra những yêu cầu thẩm mỹ khác nữa. Như vậy, trong khi chỉnh hình ngực, hút mỡ bụng, căng da mặt khắp nơi trên thế giới đều nhiều điểm chung để có thể thống nhất đa phần các kỹ thuật thì chỉnh hình mũi không như thế. Kỹ thuật chỉnh hình mũi dành cho người Á và và cho người Âu có khác nhau. Trong bài này, chúng tôi bàn về chỉnh hình mũi cho người Á châu.

Mũi người Á châu thường ngắn, sống mũi thấp, nền mũi hẹp, lỗ mũi tròn. Kèm với một cặp mắt nhỏ, một mí, mày thanh, miệng nhỏ, khuôn mặt người Á châu thường kém sức thu hút, không nổi bật như người Âu Mỹ.

Mục tiêu chính & chất liệu của phẫu thuật thẩm mỹ mũi:

• Một mục tiêu chính của phẫu thuật thẩm mỹ mũi là làm cho tháp mũi cao lên và dài hơn. Phải dùng một chất độn gì đó. Có rất nhiều lọai vật liệu có thể dùng để độn mũi.

Có thể dùng vật liệu tự thân (của chính người đó) như sụn sườn, sụn vành tai, xương sọ đính, xương mào chậu, các loại cân mạc, bì của da…

Hay dùng vật liệu tương tự từ đồng loại (từ người khác) hoặc dị loại - từ sinh vật khác loài (sụn bò, da heo …). Các vật liệu này được chế biến theo một quy trình khắc nghiệt để loại trừ tính gây kháng thể.

Hay dùng vật liệu tương hợp sinh học: silicone dẻo, Gore-Tek, Porex, san hô, Hydrogel (Aquamid, Amazing gel…)

Dĩ nhiên, dùng vật liệu của chính mình là an toàn nhất. Tuy vậy, để có một thanh độn dài, thẳng như tháp mũi thì chỉ có sụn sườn và xương mào chậu hay xương đính của sọ. Phẫu thuật lấy mô ghép lớn hơn, nhiều nguy cơ hơn, hậu phẫu dài hơn và đau kéo dài hơn là chính phẫu thuật chỉnh hình mũi. Đau ở vùng suờn và chậu do mổ kéo dài nhiều năm. Thậm chí khi sụn và xương ở mũi đã bắt đầu bị hấp thu, mũi đã thấy biến dạng mà nơi vùng cho vẫn còn đau!!!.

Lấy sụn ở vành tai ít gây tổn thất nhất, nhung sụn vùng này quá ít, dẹp và cong, chỉ dùng để sửa chữa những khiếm khuyết nhỏ.

Dùng vật liệu đồng loại và dị loại thì không phải chịu phẫu thuật lấy mô ghép nhưng các loại vật liệu này bị cơ thể hấp thu khá nhanh chóng – nhất là những vùng chịu lực như ở đỉnh mũi - làm mũi bị biến dạng.

Chính vi những lý do trên mà các nhà thẩm mỹ và chính các người được sửa mũi hay chọn các vật liệu tương hợp sinh học. Các nhà khoa học đã tốn rất nhiều công sức và tiền của để nghiên cứu sản xuất những vật liệu tương hợp sinh học (biocompatible substance). Con số những vật liệu này ngày càng tăng, cấu tạo phức tạp hơn và dĩ nhiên giá thành cũng tăng. Vật liệu tương hợp sinh học thì không bị hấp thu. Nhưng vấn đề ở chỗ cơ thể có đào thải chất đó hay không.

Kết quả của sự tồn tại lâu dài trong cơ thể của vật liệu đó như thế nào?

• Những nghiên cứu khoa học và sự theo dõi trên người lâu dài đã chứng minh tính an toàn của một số vật liệu sinh học như: silicone dẽo, Gore-Tek, Porex… Trong đó silicone dẽo là vật liệu thông dụng nhất đã được dùng trong phẫu thuật thẩm mỹ mũi người Á đông.

Các phẫu thuật viên âu mỹ không chuộng dùng những vật liệu tương hợp sinh học. Nhưng độn bằng vật liệu tương hợp sinh học trên người Á châu thì thành công hơn vì hai lý do: Da mũi người Á châu dày hơn, chắc hơn và người á châu không cần phải có một mũi cao to, lồ lộ như người âu mỹ. Dùng vật liệu tương hợp sinh học có lợi là không cần phải làm thêm một phẫu thuật để lấy mô ghép, khối lượng vật liệu gần như vô tận, cần bao nhiêu cũng có, tạo dáng cho thanh độn khá dễ dàng, dễ đẹp, thời gian mổ ngắn.

Một mũi có da dày bình thường, được nâng cao vừa phải bằng thanh silicone dẽo sẽ dùng được rất lâu bền. Nhưng nếu cố gắng làm mũi thật cao, “âu hóa” mũi, thì lớp da vùng mũi bên trên khối silicone sẽ nhanh chóng mỏng dần, không đủ sức che phủ. Thanh độn lộ rõ  ra dưới da, nhất là vùng đỉnh mũi, thậâm chí làm da bị thủng.

Các phương pháp khác:

• Hiện nay các phẫu thuật viên chọn phương pháp phối hợp: sườn của mũi là vật liệu tổng hợp sinh học còn những vùng chịu lực thì bằng vật liệu tự thân: sụn vành tai, sụn vách ngăn…. Mô mềm của mũi cũng được tăng cường bằng một lớp mô đệm khác của cơ thể. Kiểu sửa mũi này nếu thực hiện tốt sẽ cho một mũi rất đẹp về thẩm mỹ, trông rất tự nhiên như mũi thật và lại rất bền. Đây là kỹ thuật chỉnh hình mũi mới đang được áp dụng. Dân ta còn gọi kỹ thuật này một cách thông thường là “sửa mũi Hàn Quốc” vì nhiều cô diễn viên điện ảnh xinh đẹp của Hàn quốc đã xuất hiện rất thành công với một cái mũi được chỉnh hình theo kiểu này.

Kỹ thuật này cũng được dùng để “cứu vớt” những mũi sửa bị hư, da mũi đã quá mỏng với thanh silicone dẽo chẳng hạn hay dành cho những mũi bị biến dạng do chấn thương.

Chỉnh sửa mũi bị phản ứng với silicone lỏng (siliconoma) là thách thức lớn nhất cho các phẫu thuật viên vì mâu thuẫn giữa việc cố gắng lấy cho sạch mô nhiễm silicone và tái tạo thẩm mỹ tháp mũi.

Chỉ cần những sai biệt nhỏ về kích thước và hình dạng tính bằng ly đủ làm cho một mũi xấu đi hay đẹp hơn. Điều quan trọng nữa là mũi sửa phải hài hòa với những nét chung của khuôn mặt và phù hợp với cá tính của người được sửa.

Phẫu thuật viên chỉnh hình mũi cần có đầy đủ kiến thức về giải phẫu học, nhiều kinh nghiệm, khéo tay và một cảm nhận tinh tế về cái đẹp.

TS BS Lê Hành

Trưởng khoa Phẫu thuật Thẩm Mỹ Tạo hình BV Chợ Rẫy