“Điêu Khắc”… Mỡ:

• Hiện nay hút mỡ (HM) được coi là một trong những phương pháp phẫu thuật thẩm mỹ thông dụng nhất thế giới, ngang với việc sửa mũi, sửa mắt. Các đề tài về HM được nhắc đến nhiều trong những hội nghị về Phẫu thuật Thẩm mỹ.
• Những hội nghị quốc tế chuyên về hút mỡ và cấy mỡ được tổ chúc thường xuyên hằng năm ở nhiều nơi, cũng như đã có sự thành lập những Hội Chuyên Khoa về HM và Cấy mỡ quốc tế.

Được khởi xướng từ cuối thập niên 70, kỹ thuật HM hiện nay có rất nhiều tiến bộ: khối lượng mỡ lấy đi được nhiều hơn và những đường cong của cơ thể – kể cả vùng mặt, cổ – cũng được cải thiện một cách tinh tế hơn. Kỹ thuật hút mỡ trong tay những bác sĩ nhiều kinh nghiệm có thể đạt được những kết quả tốt đến nỗi người ta không còn gọi là HM nữa mà gọi là “điêu khắc mỡ “ (liposculpture). Bởi phương pháp này có thể “đẽo, gọt” mỡ trên cơ thể như điêu khắc một bức tượng để tạo dáng hoàn hảo hơn, đẹp hơn. Để thực hiện một ca HM an tòan và đạt hiệu quả thẩm mỹ nhất cho khách đòi hỏi người thực hiện không chỉ là một BS mà còn phải là một nghệ sĩ có bàn tay khéo léo như một nghệ sĩ điêu khắc. Thành quả của HM là sự phối hợp hài hòa giữa nghệ thuật và khoa học.

Nói chung, có 2 nhóm phẫu thuật thẩm mỹ trên da và mô mỡ giúp tạo dáng cho cơ thể, đó là:

1. Nhóm “lấy đi” gồm: (a): HM, (b): cắt da mỡ thừa và (c): căng lại thành cân-cơ bị dãn phối hợp với hai phương pháp (a) và (b).

2. Nhóm “đưa vào”: cấy mỡ (Lipoimplantation).

“Biên giới” của HM có thể từ từng cc mỡ trên mặt, má, cằm để tạo nên những đường nét rất tế nhị, thanh tú trên gương mặt, cho đến một số lượng lớn ở nhiều vùng khác nhau trên cơ thể. Thông thường các BS thẩm mỹ hút từ 500cc đến hai ba lít mỡ đã là nhiều. Nhưng ngày nay, những tiến bộ về kỹ thuật hút mỡ và gây mê hồi sức phát triển đã giúp tăng số lượng mỡ có thể hút ra trong một lần từ 10 lít đến trên 20 lít Những chuyên gia HM như giáo sư Fournier (Pháp), giáo sư Tetsuo (Nhật) đã dùng thuật ngữ “hút mỡ lớn, megaliposuction” để gọi kỹ thuật HM này. Bệnh nhân của họ là những người đặc biệt có thân hình to lớn và mập, có thể xếp vào nhóm béo phì. Sự thành công của những trường hợp “hút mỡ lớn” như vậy đã mở ra một hướng mới góp phần vào việc điều trị bệnh béo phì. Cũng cần nói ngay là nguy cơ bị những tai biến của cuộc HM lớn cao hơn nhiều so với những ca thông thường và điều tối quan trọng cho những phẫu thuật hãn hữu như vậy là bệnh nhân phải được ở trong những điều kiện gây mê hồi sức tuyệt hảo.

Hầu hết các phẫu thuật HM đều được thực hiện với gây tê tại chỗ có tiền mê. Theo quy ước, tất cả nhựng phẫu thuật đều phải được thực hiện trong tư thế bệnh nhân nằm để đảm bảo về mặt gây mê hồi sức tránh sốc, rối loạn mạch, huyết áp... Gần đây vài chuyên gia chọn tư thế đứng khi HM. Tư thế đứng có ưu điểm là làm lộ ra rõ hơn những phần mỡ dư thừa, những nơi chưa hoàn hảo của cơ thể…theo trọng lực, là tư thế mà người đó thường xuất hiện trước mắt mọi người. Tuy nhiên, vì những lý do đã nêu, chỉ nên dùng tư thế đứng trong những trường hợp thật cần thiết và cần những chỉnh sửa nhỏ.

Kỹ Thuật Hút Mỡ:

• Có nhiều kỹ thuật HM khác nhau. Để gây tê, thông thường BS sẽ dùng dung dịch Klein (gồm một lượng nhiều nước biển kèm thuốc co mạch và thuốc tê pha loãng) để chích với số lượng lớn vào vùng mỡ cần lấy ra. Sau khi chích tê cho mô mỡ dưới da trương phồng, ngậm nước đầy đủ, phẫu thuật được tiến hành.

Sẽ dùng những ống hút đặc biệt (đường kính từ 2 đến 5mm) để HM.

Để tạo áp lực âm khi hút, có thể dùng ống chích từ 20, 30 đến 50 cc, hoặc dùng máy hút.

Đã có vài cải tiến để HM dễ dàng hơn như dùng máy rung hỗ trợ để cho ống hút có thể tách rời dễ hơn các khối mỡ ra khỏi mô liên kết, hoặc dùng loại ống hút có kèm siêu âm làm lỏng hóa mô mỡ dưới da để hút dễ hơn. Tuy nhiên theo nhiều tác giả thì bên cạnh những lợi ích, siêu âm gây nhiều biến chứng hơn phương pháp kinh điển.

Chỉ Định Hút Mỡ:

• Tất cả những ai tự cảm thấy cơ thể mình chưa hoàn hảo, chưa thẩm mỹ do mỡ thừa đều có thể được cải thiện nhờ HM. Tuy nhiên, như trong tất cả các phẫu thuật khác, chỉ định đúng, kỹ thuật thực hiện tốt, những đòi hỏi của người được hút hợp lý thì kết quả chung mới tốt.

Đối tượng lý tưởng cho HM là một người có tâm lý ổn định và có một mong muốn rõ rệt về việc sửa chữa cơ thể mình.

Xin hiểu rằng HM giúp ta cải thiện hình thể bên ngoài và từ đó tự tin hơn. Nhưng HM không chắc giúp ta đạt được thân hình “trong mộng” và cũng không làm cho người khác thay đổi cái nhìn về ta mà đối xử tốt hơn.

Đối tượng lý tưởng cho HM là ngươi có sức khỏe tốt, cân nặng bình thường, làn da còn đàn hồi, có những vùng dư mỡ thừa khu trú ở vài vùng của cơ thể. Hiệu quả càng cao HM khi vùng mỡ thừa cần hút càng khu trú và gây biến dạng rõ. Tuổi tác không phải là điều quan trọng, vấn đề là tình trạng thực sự còn tốt hay không của làn da và mô mỡ dưới da.

HM không chỉ giành riêng cho người lớn tuổi, phụ nữ bụng to, đùi to do mỡ tích tụ nhiều mà ngay cả người trẻ, bẩm sinh sinh ra có…đùi, bụng, lườn, hoặc hông to do mô mỡ…thì cũng có chỉ định HM. Những người có cằm nọng, má quá bầu bĩnh cũng có thể HM để tạo vẻ khuôn mặt thanh tao, trẻ trung hơn. Tóm lại HM có thể áp dụng cho tất cả những nơi nào có mỡ – được cho là thừa - ở trên cơ thể, cần lấy ra thì có thể cải thiện được hết. Tuy nhiên, những vùng HM hiệu quả nhất là bụng, mặt trong và ngoài đùi, eo, hông, cằm, má.

Riêng đối với người lớn tuổi hay người sanh nở nhiều da da bụng nhão, xệ, nhăn nheo, mất độ đàn hồi thì HM không hiệu quả thâm chí còn làm xấu thêm vì lớp mỡ nâng đỡ da bị hút mất. Với những trường hợp này thì thường phải sử dụng kỹ thuật tạo hình thành bụng, vừa cắt bỏ da và mỡ thừa vừa kéo căng lại thành cân và cơ của bụng.

Ở nam giới, sự phân bố mô mỡ có khác so với nữ. Đa số mỡ tập trung ở vùng ngực, lưng, eo hông và bụng. Mô mỡ ở những vùng này có nhiều mô xơ nên khó hút hơn. Đa số đàn ông bụng to không phải do mỡ đóng ngoài thành cơ bụng mà do mỡ tích tụ ở trong ổ bụng (một số ít phụ nữ cũng vậy) nên HM không giúp ích gì nhiều. Với những trường hợp này dù có phẫu thuật cắt da mỡ thừa cũng không giải quyết được, cần làm những phẫu thuật phức tạp, xâm lấn hơn .

Cần lưu ý đến những yếu tố nguy cơ cao trên người bị bệnh tim mạch, tiểu đường, viêm phổi mạn tính, bị dãn tĩnh mạch hay được mổ xẻ trước đó ở vùng hút mỡ.

Tính An Toàn Của Phẫu Thuật Hút Mỡ:

• Những vấn đề mà người muốn HM quan tâm nhất là sợ tái phát mỡ và da bị nhăn nheo, cũng như các tai biến, biến chứng xảy ra trong và sau khi HM

Hiện nay ở nước ta, kỹ thuật hút mỡ cũng đã được áp dụng ở nhiều trung tâm. Một số BS Việt Nam đã trình bày kinh nghiệm của mình trong lãnh vực này ở các hội nghị về Phẫu thuật Thẩm mỹ quốc tế.

HM là một phẫu thuật rất an toàn, trong điều kiện bệnh nhân được chọn lựa, chuẩn bi kỹ, phẫu thuật viên được huấn luyện đúng đắn, có kinh nghiệm và phẫu thuật được tiến hành trong một phòng mổ trang bị đầy đủ, không những chỉ là những dụng cụ để HM mà cả những trang thiết bị cần thiết của ngoại khoa chung và gây mê hồi sức cũng như đảm bảo yếu tố vô trùng.

Cũng cần phải ghi nhớ rằng HM là một phẫu thuật , vì vậy dù thực hiện dưới những điều kiện tối ưu thì những tai biến- dù rất hiếm hoi - vẫn có thể xảy ra. Nguy cơ có tai biến càng cao khi số vùng được hút càng cao, vùng được hút càng rộng lớn, lượng mỡ hút ra được càng nhiều và thời gian phẫu thuật càng dài.

Những tai biến nghiêm trọng dẫn đến tử vong như thuyên tắc mỡ rất hiếm gặp. Chỉ xẩy ra trong những trường hợp hút mỡ “lớn", trên 4-5 lít với tỉ lệ khoảng 1/20.000 trường hợp (Caruther, Canada)

Người được hút mỡ thường bị hơn những tai biến do đã có sẵn những bệnh khác tiềm ẩn trong cơ thể như bệnh lý tim mạch, huyết áp, tiểu đường…Vì vậy, điều bắt buộc khi thực hiện HM là bệnh nhân phải được khám và xét nghiệm thật kỹ để kiểm tra sức khỏe và để có biện pháp phòng ngừa hoặc điều trị thích hợp. Những bệnh có sẵn, tiềm ẩn phải được chữa trị cho ổn định trước khi tiến hành HM.

Bệnh nhân có thể bị tai biến do thiếu hay thừa dịch thể, rối loạn điện giải; những phản ứng phụ với thuốc tê nếu chích quá liều

Việc HM đúng kỹ thuật, trên người khỏe mạnh bình thường, da chưa bị lão hóa và có độ đàn hồi tốt thì sau khi HM da sẽ tự động co lại, ít để lại vết nhăn. Còn nếu người HM chưa có kinh nghiệm, thực hiện không đúng kỹ thuật, HM sát da quá, hút không đều thì sau khi HM da sẽ bị nhăn nheo, lồi lõm hoặc đổi màu.

Ngoài ra, cũng có thể gặp một số biến chứng nhẹ như chảy máu, nhiễm trùng, tụ dịch, tổn thương thần kinh. Và để ngăn ngừa những biến chứng này, bệnh nhân sẽ được cho dùng thuốc kháng sinh, kháng viêm và giảm đau. Cần mặc áo quần bó chặt trên vùng HM trong nhiều tuần.

Không nên làm việc nặng nhưng nên vận động, đi lại càng sớm càng tốt đề chống sưng phù, chống sự hình thành các huyết khối, thuyên tắc mỡ.

Trong tay những phẫu thuật viên nhiều kinh nghiệm và bệnh nhân được chuẩn bị tốt thì các tỉ lệ các biến chứng gần như không đáng kể.

Cấy Mỡ … Cho Vùng Cần Mỡ:

• Cùng với HM, việc cấy mỡ vào một số vùng trên cơ thể gần đây cũng được rất nhiều người quan tâm. Hiện nay, nhiều nơi đang áp dụng phương pháp dùng mỡ của chính người cần cấy mỡ để cấy vào cơ thể thay vì dùng những chất ngoại lai. Thông thường, BS sẽ hút mỡ ở bụng – hay vùng nào đó có nhiều mỡ - của bệnh nhân ra, rửa sạch chất dịch để gạn lấy tế bào mỡ, mô mỡ rồi dùng kim chích lại vào nơi cần cấy để tăng thêm khối lượng. Có thể cấy mỡ vào các tuyến vú nhỏ, má lõm, có nếp nhăn mũi má, lưng bàn tay gân guốc...

Các hạt mỡ được cấy rải rác, phân tán nhiều nơi trên vùng cần cấy thì mô mỡ sẽ có cơ hội sống cao hơn.

Ưu điểm của phương pháp này là không xảy ra hiện tượng đào thải hay dị ứng sau cấy. Song, nhược điểm của phương pháp này là cần một phẫu thuật để lấy mỡ và sau một thời gian, lượng mỡ cấy sẽ bi hấp thu đi một phần. Việc mỡ cấy bị tiêu đi nhiều hoặc ít tùy thuộc vào trình độ của người cấy, vị trí cấy và cơ địa người được cấy mỡ. Mỡ cấy ở những vùng càng di động nhiều thì càng dễ bị hấp thu. Thông thường, sau 3 -6 tháng mỡ sẽ tiêu mất khoảng 30-50%, vì vậy thường phải lập lại phẫu thuật khoảng 3 lần để có kết quả như ý. Phẫu thuật phải được thực hiện trong điều kiện vô trùng nghiêm ngặt.

Chăm Sóc Sau Khi Hút Mỡ:

• Nói chung, sau khi HM, bệnh nhân cần sử dụng gen để băng ép lại vùng HM hoặc mặc quần áo bó chặt nơi HM. Nên nằm nghỉ ngơi 1-2 ngày, sau đó có thể đi lại, vận động bình thường trong nhà phòng tránh tắc mạch và phù nề. Tránh vận động quá mức. Dùng thuốc kháng sinh, giảm đau, chống viêm.

Bệnh nhân có thể sinh họat bình thường, chơi thể thao… sau 1 tháng. Hút mỡ đạt kết quả cao nhất sau khoảng một tháng, khi lượng thuốc tê chích vào lúc phẫu thuật được hấp thu trọn vẹn và hết phù nề phẫu thuật.

Bầm máu dưới da kéo dài khỏang 3 tuần, nhiều khi lâu hơn.

Cần tái khám thường xuyên. Nếu thấy đau, sưng, chảy máu ỡ vùng mổ thì tái khám ngay.

Cách Tốt Nhất Để Chống Lại Sự Tái Lập Mỡ?

• HM là cách tốt nhất chống lại sự tái lập lại lớp mỡ dưới da vì khi hút đã lấy đi những tế bào mỡ, thùy mỡ, chỉ còn lại đa phần mô liên kết, mô xơ nên tế bào mỡ khó phát triển lại (kiêng ăn để cho ốm là cách cho kết quả tạm thời nhất vì các tế bào mỡ vẫn còn nằm đó, khi không ăn kiêng nữa thì những vùng tích tụ mỡ sẽ to lại như cũ).

HM thường làm hài lòng những người có ước mơ hiện thực. Thân thể cân đối hơn, nhẹ nhàng hơn, những chỗ dư thừa mỡ trên cơ thể đã biến mất. Chọn lựa áo quần cũng đa dạng hơn, dễ dàng hơn. Từ đó bước vào cuộc sống tự tin hơn, rạng rỡ hơn.

Hãy ăn uống đúng tiêu chuẩn dinh dưỡng, tập luyện thể dục thường xuyên để giữ kết quả của HM lâu dài.

TS BS Lê Hành

Trưởng khoa Phẫu thuật Thẩm Mỹ Tạo hình BV Chợ Rẫy