1. Vì sao bị bong gân?
Đó là do

- Bị té ngã
- Đi, chạy, nhảy không cẩn thận
- Nâng, vác, xách vật nặng không đúng tư thế
- Bị chấn thương khi tập thể dục, chơi thể thao như chạy, nhảy, chơi cầu lông, tennis, bóng rổ...quá sức
- Bị tai nạn giao thông...

Bong gân thường xảy ra ở các khớp như khớp cổ tay, khớp khuỷu, khớp vai, khớp cổ chân, khớp gối.

2. Làm sao biết là đã bị bong gân?
Khi thấy có những dấu hiệu sau ở vùng khớp bị chấn thương:

- Đau
- Sưng, sưng càng nhiều thì tổn thương càng nặng
- Hạn chế cử động hoặc không cử động được
- Bầm tím dưới da

Tuy nhiên đây cũng có thể là những dấu hiệu của gãy xương hay trật khớp, do đó bệnh nhân cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được định bệnh chính xác.

3. Có mấy loại bong gân?
Độ 1: Đau nhẹ, hơi sưng nơi bị tổn thương, khớp không bị hạn chế cử động
Độ 2: Đau vừa, có sưng tại chỗ, cử động bị hạn chế một phần.
Độ 3: Đau nhiều, sưng, bầm tím, hạn chế cử động do đứt các gân cơ hoặc dây chằng quanh khớp.

4. Xử trí như thế nào khi nghi ngờ bị bong gân?

• Nên đến bác sĩ chuyên khoa để được định bệnh chính xác và có cách điều trị phù hợp vì có thể chấn thương này không phải là bong gân mà là gãy xương hoặc trật khớp; hoặc nếu là bong gân nặng thì cần phải có cách điều trị thích hợp và kịp thời để tránh làm tổn thương ở khớp nặng lên, có thể ảnh hưởng tới chức năng vận động về sau.

Đối với trường hợp có thể là bong gân độ 1 và chưa thể đi khám bác sĩ, ta có thể xử trí ban đầu như sau:

- Để vùng tay chân bị bong gân nằm yên

- Chườm đá hoặc đắp khăn thấm nước lạnh cách nhau mỗi 20-30 phút trong 4 giờ liền sau chấn thương sẽ giúp giảm đau và sưng. Sau vài ba ngày, có thể ngâm nước ấm hoặc đắp khăn thấm nước ấm lên chỗ bị bong gân, nhiều lần trong ngày.

- Băng ép liên tục ít nhất 2 ngày để giữ êm khớp

- Kê cao nơi bị bong gân

- Có thể sử dụng các thuốc giảm đau chống viêm thông thường như Aspirin, Indomethacin, Ibuprofen...ngay sau khi bị chấn thương hoặc chậm nhất trong vòng 24 giờ để giảm đau và sưng

- Nếu không thấy đỡ hơn hoặc đối với các trường hợp nặng hơn cần đến bác sĩ chuyên khoa khám ngay.

5. Cần lưu ý những điều gì?

- Nếu khớp có vẻ rất lỏng lẻo hoặc "lắc lư", hoặc người bị nạn cử động các ngón một cách khó khăn cần đến cơ sở y tế chuyên khoa ngay vì có thể phải mổ.

- Không được chườm nóng hoặc đắp nóng trong ngày đầu sau chấn thương.

- Không nên chà xát, xoa bóp hoặc tập vận động vùng bị bong gân trong giai đoạn đầu lúc khớp đang bị sưng tấy vì càng làm chảy máu và sưng nhiều hơn.

- Không nên uống rượu vì rượu làm giãn mạch.

- Không được tiêm các loại thuốc tê, thuốc chống viêm vào vùng bị bong gân vì sẽ làm chậm sự phục hồi sợi collagen và dễ gây nhiễm trùng.

- Bong gân nặng nếu không được điều trị đúng cách, viêm bao khớp sau chấn thương có thể trở thành viêm bao khớp vô trùng mạn tính đồng thời các dây chằng bị rách hoặc bị đứt cũng không phục hồi đúng yêu cầu về chiều dài cũng như độ bền chắc để chịu được sức kéo căng. Điều này dẫn đến khớp sẽ bị chênh vênh khi vận động và gây đau nhức kéo dài. Khớp giảm chức năng hoạt động, không còn hoạt động bình thường được vì đau và việc chữa trị rất khó khăn.

BS Nguyên Hoa